Λίγα λόγια για κρύσταλλους και πετράδια

Οι κρύσταλλοι συνδέονται με την τελειότητα, την διαφάνεια και την διαύγεια. Πολλοί κρύσταλλοι πληρούν αυτά τα ιδανικά, ειδικά αυτοί που έχουν κοπεί σε πετράδια, αλλά οι περισσότεροι δεν είναι ούτε τέλειοι ούτε διάφανοι. Οι κρύσταλλοι είναι στερεά υλικά στα οποία τα άτομα είναι διατεταγμένα σε περιοδικά, επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Πολλές ουσίες αναπτύσσονται σε χαρακτηριστικές γεωμετρικές δομές έγκλειστες σε μαλακές λείες επιφάνειες. Λέμε τότε ότι έχουν κρυσταλλώσει και οι λείες επιφάνειες αποκαλούνται έδρες. Η λέξη κρύσταλλος προέρχεται από τη λέξη κρύος. Στην αρχαιότητα πίστευαν πως ορυκτά κρύσταλλα, άχρωμες μορφές χαλαζία, ήταν πάγος που είχε παγώσει τόσο πολύ που δεν μπορούσε ποτέ να λιώσει.

Ένα υλικό μπορεί να βρεθεί σε τρεις διαφορετικές καταστάσεις, την στερεή, την υγρή και την αέρια, ανάλογα με τη θερμοκρασία του. Κάθε μόριο νερού αποτελείται από δύο άτομα υδρογόνου και ένα άτομο οξυγόνου συνδεδεμένα μεταξύ τους. Στην κατάσταση του ατμού, τα μόρια κινούνται έντονα, στην υγρή κατάσταση τα μόρια του νερού κινούνται πιο αργά, ενώ στην στερεή κατάσταση, αυτή του πάγου, είναι κατανεμημένα σε κανονική βάση και δημιουργούν ένα κρυσταλλικό στερεό. Στην κατάσταση αυτή τα μόρια είναι πρακτικά ακίνητα, έχουν μόνο την δυνατότητα της δόνησης εντός των ορίων τους στο κρυσταλλικό πλέγμα.

Οι περισσότεροι κρύσταλλοι είναι φυσικά δημιουργήματα, στερεά ανόργανα υλικά που λέγονται ορυκτά. Αλλά και ανόργανα συστατικά που δεν βρίσκονται στη φύση ως ορυκτά επίσης δημιουργούν κρυστάλλους, όπως το σουλφίδιο του καλλίου – μαγνησίου.

Οι κρύσταλλοι αναπτύσσονται σε μέγεθος και τελειότητα μόνο με τις κατάλληλες συνθήκες. Οι περισσότεροι αναπτύσσονται ακανόνιστα και οι έδρες τους είναι συχνά δύσκολο να διακριθούν. Κάποιοι από αυτούς αποτελούνται από μικρότερους κρυστάλλους κανονικότερων δομών πλεγμένων μεταξύ τους. Τα ορυκτά σε αυτή την κατάσταση αποκαλούνται ογκώδη.

Το Crystal Palace χτίστηκε για την Μεγάλη Επίδειξη του Λονδίνου το 1851, αλλά καταστράφηκε από φωτιά το 1936. η οροφή και οι εξωτερικοί τοίχοι του ήταν κατασκευασμένοι από σχεδόν 300.000 κομμάτια γυαλιού, όχι κρυστάλλους. Εκεί εκτέθηκε ο πρώτος σκελετός Δεινοσαύρου το 1852, από τον Sir Richard Owen.

Τα περισσότερα πετράδια είναι φυσικοί κρύσταλλοι επιλεγμένοι για την ομορφιά, την αντοχή και σε πολλές περιπτώσεις την σπανιότητά τους. Συνήθως κόβονται και λειαίνονται. Κρύσταλλοι με την ίδια σύνθεση και ιδιότητες ως φυσικά ορυκτά μπορούν πλέον να δημιουργηθούν και τεχνητά και να κοπούν αργότερα σε πετράδια.

Κάποια από τα αντικείμενα, γνωστά ως κρύσταλλοι, είναι γυαλί και όχι πραγματικά κρυσταλλικά ορυκτά. Το γυαλί έχει μικρή κανονικότητα στην δομή του γιατί κρυώνει υπερβολικά γρήγορα και τα άτομά του δεν προλαβαίνουν να τοποθετηθούν σε κανονικές θέσεις, γι' αυτό και θεωρείται άμορφο.

Οι κρύσταλλοι πολλές φορές αναπτύσσονται στα πιο απίθανα μέρη. Σε συγκεκριμένα λιβάδια καλλιέργειας της νότιας Αγγλίας βρίσκονται συχνά ακανόνιστοι σβόλοι, γνωστοί ως “potato stones”. Όταν θρυμματιστούν πολλές φορές αποκαλύπτουν λαμπερούς κρυστάλλους.

Πηγή:

Crystal & Gem, DK Eyewitness