Η δημιουργία του κόσμου και των ανθρώπων στους μύθους της Ωκεανίας

Οι μύθοι της δημιουργίας στους πληθυσμούς των νησιών της Ωκεανίας είναι πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους, και κάθε περιοχή έχει συνήθως τους δικούς της. Μιλάνε για την δημιουργία του νησιού και για την θεϊκή δημιουργία της κοινωνίας. Οι κύριοι χαρακτήρες είναι οι θεοί δημιουργοί, καθώς και πολλοί ημίθεοι που έδωσαν διάφορα πλεονεκτήματα στην ανθρωπότητα, όπως τεχνικές κατασκευής καλύτερων κανό και τεχνικές πλοήγησης. Οι ηγέτες φύλαρχοι, γνωστοί αλλιώς και ως ariki, ήταν κάτοχοι γης και θεωρούνταν απευθείας απόγονοι των δημιουργών των φυλών. Ήταν ηγέτες των κοινωνιών τους και θεωρούνταν πως έχουν μία πνευματική δύναμη που την αποκαλούσαν mana.

Πολλές κοινωνίες των νησιών της Πολυνησίας θεωρούσαν τον Tangaroa σαν τον ανώτερο δημιουργό θεό και τον πρώτο πρόγονο των ariki. Άλλες κοινωνίες νησιών και οι Maori της Νέας Ζηλανδίας τιμούσαν μόνο ένα δημιουργό θεό, γνωστό σαν Iho, ή Kiho. Οι θεοί των Maori θεωρούνταν ότι είχαν δημιουργηθεί από την ένωση των πρώτων θεϊκών προγόνων Rangi και Papa, του πατέρα ουρανού και της μητέρας γης.

Ο θεός δημιουργός Tangaroa ήταν ο θεός της θάλασσας και πατέρας όλων των ψαριών και των πλασμάτων της θάλασσας, των ερπετών, συνεπώς ήταν ο πατέρας της βάσης όλης της ζωής και τους κατοίκους της Ωκεανίας. Ήταν ιδιαιτέρως σημαντικό για τους κατοίκους της Ωκεανίας να τον ευχαριστήσουν πριν από κάθε θαλάσσιο ταξίδι Ο ουρανός και η γη εμφανίστηκαν κατά τη γέννησή του, όταν εκκολάφθηκε από το κοσμικό αυγό. Όταν έσπασε το κοσμικό αυτό αυγό το πάνω μέρος του έγινε ο ουρανός, ενώ το κάτω μέρος του η γη. Ο Tangaroa εκδιώχθηκε στη θάλασσα από τον αδερφό του, τον θεό της καταιγίδας, τον Tawhirimatea. Η σχέση του Tangaroa με τον αδερφό του Tane ήταν επίσης τεταμένη, καθώς ο Tane ήταν ο θεός της γης και της καλλιέργειας, και ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύοντας τις αντίθετες σχέσης της γης με τη θάλασσα, τα δύο αδέρφια ήταν αντίπαλοι.

Πολλοί Πολυνησιακοί φύλαρχοι θεωρούν τους εαυτούς τους απογόνους από τη μυθική γη της Hawaiki. Συγκεκριμένα οι Maori της Νέας Ζηλανδίας θεωρούν την Hawaiki σαν την πατρίδα τους, από την οποία έφτασαν στα νησιά με κανό για να τα αποικίσουν. Η Hawaiki θεωρείται το αντίστοιχο του κάτω κόσμου για τους Ευρωπαϊκούς πολιτισμούς, καθώς πιστεύεται ότι οι νεκροί πηγαίνουν εκεί. Το ταξίδι για την Hawaiki ξεκινά από το Ακρωτήρι Reinga.

O Tiki ήταν ο γιος των θεών Rangi και Papa. Στην αρχή ήταν μόνος του στον κόσμο. Όταν είδε το είδωλό του να αντικατοπτρίζεται στο νερό μιας λίμνης πήδηξε μέσα στο νερό. Ήταν τόσο απογοητευμένος που γέμισε τη λίμνη η οποία στη συνέχεια δημιούργησε την πρώτη γυναίκα. Μια μέρα «εκστασιάστηκε» από ένα χέλι και η έκσταση αυτή πέρασε στον Tiki. Αυτό το γεγονός οδήγησε στην πρώτη πράξη της δημιουργίας.

Ο διασημότερος ήρωας της Ωκεανίας είναι ο Maui. Στη Χαβάη θεωρείται ημίθεος και φαρσέρ. Μία μέρα αποφάσισε να καθυστερήσει την πορεία του ήλιου γιατί οι ημέρες ήταν πολύ μικρές. Ανέβηκε σε ένα βουνό και έπιασε τον ήλιο με ένα σχοινί που είχε θηλιά στην άκρη που το είχε πλέξει με τα μαλλιά της αδερφής του. Ο ήλιος ζήτησε την απελευθέρωσή της και υποσχέθηκε να κάνει τις ημέρες μεγαλύτερες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Θα έμεναν μικρές μόνο κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Πηγή:

National Geographic, Essential Visual History of World Mythology